20 مهر روز ملي كاهش اثرات بلاياي طبيعي گرامي باد
مخاطرات زمین شناسی رویدادهایی هستند که بوسیله فرآیندهای زمین شناسی ایجاد شده و می توانند اثرات شدیدی روی زندگی انسان، دارایی هایش و تحولات زیربنایی اجتماع بگذارند. زمین لرزه، سیل، زمین لغزه، آتشفشان و تسونامی مثال های شاخصی از مخاطرات زمین شناسی هستند. فراوانی این رویدادها در جهان به نحو چشمگیری طی قرن گذشته افزایش یافته که از حدود 100 برای هر دهه در سال های 1940 به حدود 2800 برای هر دهه در سال های 1990 افزایش یافته است. (McBean, 2006).
احتمالا زمین لرزه ها از تمام مخاطرات زمین شناسی ویرانگرتر هستند. بین سال های 1975 تا 2000 ، 460000 نفر در سرتاسر جهان در اثر این پدیده کشته شده و در همین زمان زمین لرزه ها سبب بی خانمان شدن 8 میلیون نفر شده اند.(UNEP, IGOS 2004)
زمین لغزه ها نیز تقریبا هر سال 1000 نفر را می کشند و عامل چند میلیارد دلار خسارت مالی هستند.(BRGM, 2007) زمین لغزه ها در محدوده بزرگی از محیط های زمین شناسی رخ داده و می توانند با زمین لرزه و یا سایر مخاطرات طبیعی مانند آتشفشان تحریک شده و ایجاد شوند.
طی دهه 1990، بیش از 2100 نفر جان خود را در اثر فوران های اتشفشانی از دست داده اند و دو شهر کاملا ویران شده اند(BRGM, 2007).
رشد جمعیت در مناطق خطرناک یعنی مردم بیشتر و بیشتری در معرض خطر هستند و افزایش وابستگی امکانات عمومی شهری به امکانات زیربنایی پیچیده با خود، افزایش آسیب پذیری در مقابل خرابی را به همراه دارد، بنابر این مخاطرات زمین شناسی بیشتر و بیشتر جدی می شوند. معلوم شده که در مراحل پایانی فرآیند توسعه، مخاطرات زمین شناسی یکی از عوامل اصلی گرانی و تاخیر در اجرای برنامه ها هستند (Iranian Studies Group, MIT, 2004).
ایران در جنوب باختری آسیا جای داشته و مخاطرات زمین شناسی در آن بسیار جدی هستند. واقع شدن بر روی کمربند فعال کوهزایی آلپ- هیمالیا که آخرین و جوانترین منطقه کوهستانی جهان است، عامل شکل گیری زمین شناسی، زمین ریخت شناسی و اقلیم ایران است که علت زیربنایی مخاطرات روی داده در ایران که در آینده نیز روی خواهند داد نیز می باشد.
جمعیت ایران درحدود 75000000 نفر است که آنرا جزو پر جمعیت ترین کشورهای منطقه قرار می دهد. رشد سریع جمعیت ایران بطور چشمگیری ترکیب جمعیت شهری و روستایی را تغییر داده که ناشی از رشد شتابنده شهرنشینی است. بین سال های 1976 تا 1996 جمعیت از 33.7 میلیون به 60.04 میلیون و تعداد شهرها از 373 به 616 افزایش پیدا کرده است(JICA, 2006) .
از سوی دیگر طی آخرین دهه تعداد زیادی مخاطرات طبیعی در ایران روی داده اند که شامل زمین لرزه های بزرگ، سیل های ویرانگر، زمین لغزه ها و خشکسالی بوده اند.
سياستهاي كلي نظام جمهوری اسلامی ایران در مورد
پيشگيري و كاهش خطرات ناشي از مخاطرات طبيعي و حوادث غيرمترقبه
ـ پيشگيري و كاهش خطرپذيري ناشي از زلزله در شهرها و روستاها و افزايش ضريب ايمني در ساختوسازهاي جديد
ـ مكانيابي و مناسبسازي كاربريها در مراكز جمعيتي شهري و روستايي و تأسيسات حساس و مهم متناسب با پهنهبندي خطر نسبي زلزله در كشور
ـكاهش آسيبپذيري وضعيت موجود كشور در برابر زلزله با محوريت حفظ جان انسانها
تدوين و اصلاح طرحهاي توسعه و عمران شهري و روستايي متناسب با پهنهبندي خطر نسبي زلزله در مناطق مختلف كشور
ـ شناسايي پديدههاي جوي و اقليمي و نحوه پديدار شدن خطرات و ارزيابي تأثير و ميزان آسيب آنها از طريق تهيه اطلس ملي پديدههاي طبيعي، ايجاد نظام به هم پيوسته ملي پايش و بهبود نظامهاي هشدار سريع و پيشآگاهي بلندمدت با استفاده از فناوريهاي پيشرفته
ــ شناسايي شرايط اقليمي و لحاظ نمودن آن به عنوان يكي از محورهاي اساسي آمايش سرزمين
ــ تهيه، تدوين و ساماندهي نظامهاي جامع مديريت بلاياي جوي و اقليمي
ــ شناسايي تغيير اقليم و آثار و پيامدهاي آن در پهنه سرزمين و اتخاذ راهكارهاي مناسب
اهداف:
زمينهسازي مناسب براي متمركز ساختن، هماهنگ نمودن برنامههاي پژوهشی در مورد چگونگي وقوع مخاطرات طبيعي، پيامدهاي آنها و جستجو و ارائه روشهاي علمي- تخصصي براي پيشگيري يا كاهش خسارات ناشي از آنها
زمينهسازي مناسب براي ايجاد نظام اطلاعاتي جهت انجام مطالعات و تحقيقات در مورد مخاطرات طبيعي و دستيابي به كارآمدترين شيوههاي فنّاوري دادهها
توسعه و گسترش پژوهش در زمينه مخاطرات طبيعي
همكاري با موسسات آموزشي و پژوهشي داخل و خارج كشور به منظور ارتقاي كيفيت فعاليتهاي پژوهشي در امور مربوط به مخاطرات طبيعي
وظايف :
مطالعه و تحقيق در مورد مخاطرات طبيعي مهم حادث شده در گذشته و ثبت و ضبط آمار و اطلاعات به دست آمده در قالب يك پايگاه اطلاعاتي جهت به كارگيري در بررسيهاي آتي
بررسي و تحقيق در زمينه كاهش خسارات ناشي از بروز مخاطرات مهم طبيعي و ثبت و ارائه راهبردهاي مناسب، تبيين استانداردها، كدها، روشها، مقررات و معيارهاي لازم
ارزيابي امكانات و قابليتهاي موجود در سطوح ملي و كشورهاي منطقه به منظور بكارگيري آنها در هنگام بروز مخاطرات طبيعي با خسارات گسترده
ايجاد هماهنگي و همكاري با مراكز تحقيقاتي و دانشگاهي در رابطه با اهداف مركز در داخل و خارج از كشور در ارتباط با مخاطرات طبيعي